Column
Bluebird afgeschoten - snel reanimeren s.v.p.
11 september 2009
Alle seinen leken op groen, maar toch komt het project Bluebird niet in aanmerking voor het predicaat Hightech Topproject. Bluebird moet 3D-integratie van chips mogelijk maken. Binnen de Hightech Topproject-regeling (HTTP) heeft EZ honderd miljoen euro beschikbaar gesteld om dit soort grote projecten op te tuigen binnen de scope van High-Tech Automotive Systems en Point-One. De extra injectie moet de klappen van de recessie opvangen. Zij is complementair aan de kenniswerkerregeling ter waarde van 180 miljoen euro, waarbij bedrijven hun R&D-medewerkers tijdelijk kunnen stationeren bij een kennisinstelling.
Hoe gedegen de keuze ook tot stand is gekomen, een steun in de rug ter waarde van honderd miljoen euro is ook een politiek signaal. Dat EZ en Senternovem opnieuw de beurs trekken voor ASML, NXP, Océ en Philips geeft te denken. Veel midden- en kleinbedrijven zien Point-One nog steeds als het vehikel van de grote jongens om ondersteuning in Den Haag los te krijgen. Zij krijgen nu opnieuw bevestiging - ondanks de bezwering van EZ dat deelname van het MKB zwaar meetelt bij de toekenning. De grote jongens en Mapper uit Delft nemen weliswaar 22 kleinere bedrijven op sleeptouw, maar het zijn toch vooral de penvoerders die de toon zetten.
Mensen bij TNO slaagden erin om de afgelopen twee jaren een goed doortimmerde roadmap te presenteren voor 3D-integratie van chips. Het researchinstituut kreeg bovendien de handen op elkaar van 24 spelers. Bijna allemaal zijn ze van betekenis in het Nederlandse back-end. Alsi, Assembléon, Datacon, Fico, enzovoorts. Daarnaast zijn front-endspecialisten ASML en ASM International van de partij. Er zijn ook een paar buitenlandse partijen bij betrokken, zoals Camtek en Hamatech, want enkele van de bijna twintig procesdelen konden Nederlandse partijen niet invullen.
Buitengewoon sterk is de deelname van Imec. De Bluebird-ploeg heeft Leuven uitgekozen als de plaats waar ze de proefproductie willen opzetten. Het is jammer dat Bluebird zijn machines niet in de lege ICN5-fab bij NXP in Nijmegen neerzet of bij Dimes in Delft, maar Imec heeft dermate goede papieren dat er feitelijk geen andere optie is.
ASML en ASMI tonen aan dat intensief samenwerken met Leuven helpt om technologie en machines naar de markt te brengen. Behalve onmisbare steun in geavanceerde R&D betekent optrekken met Imec ook een voet tussen de deur bij alle halfgeleiderspelers van betekenis. Intel, Samsung, TI, TSMC, ze zitten allemaal bij Imec aan tafel en het researchinstituut ontvangt regelmatig bezoek op het hoogste niveau in Leuven.
Het is mogelijk dat de deelname van Imec (en Camtek en Hamatech) in Bluebird voor een minpunt zorgde in de HTTP-overweging. Als dat waar is, dan is dat bijzonder kortzichtig, want als wereldspeler in semi-R&D is Imec een partij waar je niet omheen kunt en daarmee een cruciale factor in de commercialisatie van halfgeleidermachines - zeker nu back-end en front-end steeds meer in elkaar overvloeien.
Imec beschikt bovendien over een uitgebreid instrumentarium en een researchstaf die gewend is aan de harde deadlines die de halfgeleiderindustrie oplegt. Last but not least: ze krijgen de zaken werkelijk voor elkaar. Kijk in dit opzicht even naar een mooi resultaat van vorige week. Toen bracht Imec naar buiten dat het een logica-IC van slechts 25 micron dik op een commercieel verkrijgbare geheugenchip gaat stapelen met de through-silicon-via- en microbump-technologie die ook de pilotlijn van Bluebird voor ogen staat.
Als Imec daarover een persbericht naar buiten brengt, dan staat het via Semiconductor International, Wafer News en EE Times meteen op het wereldpodium. Gewoon omdat de Leuvenaren intussen een reputatie hebben waar geen journalist in de halfgeleiderindustrie meer omheen kan. Het is jammer dat Senternovem dit en andere zaken niet op waarde heeft geschat.
Dat Bluebird niet in aanmerking komt voor enkele tientallen miljoenen HTTP-euro’s is ook verbazingwekkend gezien het project perfect past op de more-than-Moore-roadmap die Point-One heeft uitgestippeld. Ik hoor dat het Bluebird-team weigert het hoofd in de schoot te werpen, maar er moet wel snel wat gebeuren om de spirit erin te houden.
