Column
Less is more
16 juni 2010
Tien spin-offs per jaar. De gerenommeerde Harvard-universiteit in het Amerikaanse Cambridge is er maar wat trots op. En het naburige, al even vermaarde Massachusetts Institute of Technology (MIT) is heel tevreden met jaarlijks twintig spin-offs. Dichter bij huis draait de ‘ondernemende’ Universiteit Twente haar hand tegenwoordig niet om voor dertig spin-offs elk jaar. En dat terwijl beide Amerikaanse topuniversiteiten toch echt groter zijn, in budget, staf en studentenpopulatie. Zijn ze in de bakermat van het ondernemerschap niet zo geïnteresseerd in de kwantiteit aan (nieuwe) ondernemingen?
Die vraag drong zich op toen ik vorig najaar met een gezelschap roboticaonderzoekers en -ondernemers de VS verkende. Naast MIT, Harvard en enkele andere gerenommeerde universiteiten bezochten we bedrijven, waaronder de nodige universitaire spin-offs. Wat opviel, was de samenstelling en leeftijdsopbouw van het personeelsbestand. Hier overheersten niet de jonge, enthousiaste ondernemers, vers afgestudeerd of gepromoveerd aan de universiteit, zoals we dat in eigen land zo goed kennen. Nee, de Amerikaanse bedrijven werden veelal gerund door mensen van middelbare leeftijd, met ruime ervaring in R&D, productontwikkeling, management en/of marketing. De intellectuele eigenaar van het bedrijfsidee, vaak een (associate) professor, was meestal wel op de achtergrond betrokken bij het bedrijf als eigenaar of adviseur, maar droeg geen verantwoordelijkheid voor de dagelijkse leiding.
Dit verschil in benadering van academische spin-off tussen Nederland en de VS – om het maar even, al dan niet verantwoord, te generaliseren – weerspiegelt zich in de strategische heroriëntatie die een jaar of zes geleden aan Harvard werd ingezet, ten burele van het Office of Technology Development. De focus verschoof van nieuwe bedrijven naar nieuwe producten. Immers, jonge entrepreneurs gaan al gauw op in de dagelijkse beslommeringen van het runnen van een eigen onderneming, waarop ze ondanks wellicht enkele cursussen meestal slechts matig zijn voorbereid. Als belangrijkste succesfactor voor het slagen van een nieuw product op de markt merkten de Harvard-bonzen juist een vakkundig en ervaren managementteam aan. Pas als de juiste mensen aan boord zijn, kan een (nieuwe) onderneming zich met een gerust hart storten op al die zaken die bij de spin-out van academische kennis komen kijken, van technologie en patenten tot markten en kapitaal, zo luidt de nieuwe filosofie van Harvard.
In Nederland staren starters zich blind op hun nieuwe, blinkende technologie waarmee ze ‘ondernemertje willen gaan spelen’ – met een beetje geluk hebben ze gelijk al wel oog voor de potentiële markt. Kapitaal weten ze echter slechts mondjesmaat te werven en met een cursus ondernemerschap wanen de academici zich voldoende toegerust voor hun avontuur in het grote bedrijfsleven. Geen wonder dat die universitaire spin-offs in Nederland door de bank genomen zo klein blijven.
