Column
Sinterklaas en de Kerstman
20 december 2011
Aan mij de eer om de laatste column van 2011 te schrijven. De meeste lezers zullen de kerstborrel al achter de rug hebben en kunnen waarschijnlijk terugkijken op een goed jaar voor hun bedrijf. Het was immers een topjaar in de hightechindustrie, ook al tekenden zich donkere wolken af, vooral het vierde kwartaal. December is de maand van mystiek. Mannen als Sinterklaas, die - zoals we geloven - zou komen uit een warm land als Spanje, en een paar weken later de Kerstman, die dan weer uit het hoge koude noorden komt. Beide heren stralen wijsheid en goedheid uit. Ze zijn omgeven met mystiek waarbij hun werkelijke afkomst publiek geheim is. We hebben als het ware collectief een non-disclosure agreement getekend. Niemand mag het verder vertellen en toch weten we allemaal van elkaar dat we het weten.
Datzelfde gevoel bekruipt me vaak ook bij de alsmaar grotere stapel NDA’s die me gevraagd wordt te tekenen. Nou weet ik wel dat de bescherming van kennis via traditionele routes van patentering vaak geen haalbare kaart is en tempoversnelling in innovatie een meer praktische oplossingsroute is. Toch is de stroom NDA’s zo groot dat je als toeleverancier eigenlijk voor niemand meer kunt werken. Ik moest dit jaar, als toeleverancier, zelfs NDA’s van onze toeleveranciers tekenen. Meestal moesten wij hen, als gevolg van het tekenen van een NDA met onze klanten, er een laten tekenen. Het is een ware fata morgana van kennisbescherming geworden.
Met grote regelmaat teken ik NDA’s voor verschillende bedrijven die precies hetzelfde aan het ontwikkelen zijn. Als toeleverancier zou je dus voordeel willen halen voor je klanten door zaken te ontdubbelen en de kosten met elkaar delen. De klant realiseert zich vaak niet dat zijn idee eigenlijk helemaal niet uniek is. Maar daar kom je niet achter als je alles tot een geheim verklaard. De toeleverancier die soms het overzicht heeft, mag er niet over praten en hij kan dan niet bewijzen dat hij iets eerder heeft gedaan en dus ervaring heeft.
Wat is de reden achter deze NDA-explosie? Innovatie is belangrijk en de ontwikkelkosten die dat met zich meebrengt, zijn veelal niet snel genoeg terug te verdienen over de producten. Een aantal bedrijven heeft ook te lang gecasht op hun bestaande productlijnen. Er is dus behoefte aan een slimme manier van productinnovatie waarbij de kosten minimaal blijven, of beter nog: gedeeld kunnen worden. In dat ‘delen’ zit volgens mij de kern van het probleem. Als het een absolute uniekheid betreft en moet blijven, zou ik het in alle gevallen helemaal zelf doen en het echt aan niemand vertellen omdat het de competitieve waarde van je bedrijf vertegenwoordigt.
Wat te doen met die delen van je product die wel belangrijk zijn maar niet per definitie zo uniek zijn? Daar moet je als producteigenaar heel kritisch in durven zijn want bij alles wat niet standaard te koop is, zou je kunnen denken dat het uniek is. Veelal is het uniek omdat het in die verschijningsvorm niet voorkomt maar zeker niet uniek als je naar de functie kijkt en de technologie of competentie die daarachter steekt. Er zijn heel veel unieke huizen maar de bakstenen en de metselaar die ze bouwde, zijn dat niet, zelfs niet de wetten waarmee de architect ze ontwierp.
Ik zou dus willen pleiten voor het volgende. Bezint eer ge begint en plavei de weg niet met NDA’s om elkaar een veilig gevoel te geven. En wie niet kan delen, zal ook niet kunnen vermenigvuldigen. Sinterklaas en de Kerstman leerden ons delen. Heel fijne dagen gewenst allemaal en een succesvol 2012.
